Międzynarodowe Warsztaty Fizyki Cząstek Elementarnych (International Masterclasses, Hands on Particle Physics) są corocznie organizowane w kilkudziesięciu krajach dla uczniów szkół średnich w celu zapoznania ich z najważniejszymi osiągnięciami dotyczącymi cząstek elementarnych i astrofizyki oraz z metodami badań wykorzystywanymi w tej dziedzinie. Służą temu wykłady, analiza danych eksperymentalnych wykonywana przez uczniów a na zakończenie wideokonferencja z fizykami z wiodocych ośrodków naukowych (CERN w Szwajcarii, KEK w Japonii, Pierre Auger Observatory w Argentynie) oraz z uczniami z innych krajów, którzy wykonywali to samo ćwiczenie.
Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, przy wsparciu przez Komitet Fizyki PAN, panuje zorganizować w 2027 r. Warsztaty w Krakowie i 3 wybranych miastach oraz zdalnie:
- Warsztaty odbywają się w okresie 15 lutego - 25 marca 2027 r., dokładne dni i miejsca naszych Warsztatów zostaną ogłoszone pod koniec 2026 r.
O cząstkach elementarnych i Warsztatach
Fizyka cząstek elementarnych zajmuje się najbardziej podstawowymi składnikami materii i oddziaływaniami między nimi. Badania w tej dziedzinie prowadzone są przy użyciu akceleratorów pozwalających przyspieszać i zderzać cząstki naładowane. Największy z akceleratorów na świecie - Wielki Zderzacz Hadronów (LCH) w CERN od końca 2009 r. dokonuje pomiarów przy najwyższej energii dostępnej w laboratorium. W 2012 r. eksperymenty ATLAS i CMS ogłosiły odkrycie nowej cząstki, bozonu Higgs'a, będącego kluczowym elementem dotąd brakującym w Modelu Standardowym oddziaływań między cząstkami. Potwierdziło to teorię wyjaśniającą nadawanie masy cząstkom, dzięki czemu ich twórcy, François Englert i Peter W. Higgs, otrzymali Nagrodę Nobla w 2013 r.
W fizyce cząstek elementarnych nadal pozostaje wiele niewyjaśnionych zjawisk, zwłaszcza dotyczących tzw. ciemnej materii oraz różnic między materią a antymaterią, trwają też poszukiwania nowych cząstek.
W 2027 r. na Warsztatach będą analizowane dane z eksperymentów ATLAS w CERN i BELLE II w Japonii oraz wyniki pomiarów promieniowania kosmicznego w obserwatorium Augera w Argentynie.
Orientacyjny plan Warsztatów w szkołach:
11:30-14:00 wykłady o cząstkach elementarnych oraz wprowadzające do samodzielnego wykonania analizy danych
14:00-15:30 samodzielna analiza danych eksperymentalnych (na komputerach)
15:30-15:45 zbieranie wyników i ich omówienie
15:45-16:00 przerwa i przygotowanie do wideokonferencji
16:00-17:00 wideokonferencja z CERN i innymi ośrodkami
Plan Warsztatów zdalnych:
8:30-11:00 wykłady o cząstkach elementarnych oraz wprowadzające do samodzielnego wykonania analizy danych
11:15-13:30 samodzielna analiza danych eksperymentalnych (na komputerach)
13:45-14:00 omówienie wyników
14:00-15:00 wideokonferencja z CERN i innymi ośrodkami
Zgłoszenia
Grupy uczniów szczególnie zainteresowanych fizyką powinny być zarejestrowane przez nauczyciela na tej stronie, z podaniem szkoły i liczby uczestników. Rejestracja zostanie otwarta po ustaleniu miejsc i terminów Warsztatów. Pytania dotyczące Warsztatów można przesyłać na adres: cern@ifj.edu.pl.
Szczegółowe warunki udziału w Warsztatach znajdują się w Regulaminie
Projekt dofinansowany ze środków Polskiej Akademii Nauk